Galvaniz sac nedir?
Galvaniz sac, soğuk haddelenmiş çelik sacın iki yüzünün erimiş çinkoyla kaplanmasıyla elde edilen, boyasız dış ortamda paslanmadan kullanılabilen levhadır. Çinko katmanı 7–20 µm (Z100–Z275) kalınlığındadır ve çeliği hem bariyer hem katodik olarak korur.
Üretim: sürekli sıcak daldırma hattı
Rulo → alkali temizlik → tavlama fırını (rekristalizasyon) → 450–460 °C çinko banyosu → hava bıçağı (kaplama kalınlığı) → soğutma → skin-pass (yüzey düzgünlüğü, akma platosu giderme) → pasivasyon (kromatlı/kromsuz, beyaz pas önleyici) → yağlama → sarma. Hattan çıkan rulo doğrudan boy kesme, dilme veya boya hattına gider. Kaplama iki yüze eşit (Z) ya da farklı (diferansiyel) uygulanabilir.
Üç galvaniz yöntemi
| Yöntem | Uygulama | Kaplama | Görünüm | Tipik ürün |
|---|---|---|---|---|
| Sürekli galvaniz (Sendzimir) | rulo sac, üretimde | 7–20 µm/yüzey (Z100–Z275) | spangle veya mat, düzgün | galvaniz sac, trapez, profil, kanal |
| Sıcak daldırma (parça) | imal edilmiş parça | 45–85 µm | kalın, pürüzlü, akıntılı | direk, korkuluk, çit, boru, konstrüksiyon |
| Elektro galvaniz | rulo sac / parça | 2–8 µm | parlak, çok düzgün | beyaz eşya, otomotiv iç parça, boyanacak yüzey |
Çinko neden korur?
Çinko, çelikten daha aktif bir metaldir: nemli ortamda önce çinko oksitlenir (kurban anot), çelik korunur. Kaplama çizilse bile 1–2 mm açıklığa kadar bu katodik etki sürer. Çinko yüzeyde oluşan bazik çinko karbonat filmi aşınmayı yavaşlatır; bu yüzden tüketim yılda 0,5 µm (kırsal) ile 2 µm (endüstriyel/kıyı) arasındadır. Z275 kaplamanın 20 µm çinkosu kentsel ortamda 18–25 yıla karşılık gelir.
Mekanik özellikler (DX51D)
Akma 140–300 MPa (garanti edilmez), çekme 270–500 MPa, uzama ≥ %22; yoğunluk 7,85 kg/dm³ (kg/m² = kalınlık × 7,85). Bükme radyüsü ≥ 1 × t alınırsa kaplama çatlamaz. Yapısal hesap gereken işte S220GD–S350GD kaliteleri, derin çekmede DX53D/DX54D seçilir.
Avantaj ve sınırlar
- Artı: boyasız dış ortam ömrü, düşük maliyet, hemen forma girme, kesim kenarı koruması, geri dönüşüm.
- Eksi: kaynakta çinko buharı, 315 °C üzeri kaplama bozulur (AZ seçilir), asidik/alkali ortamda çinko hızla tükenir (pH 6–12 dışında paslanmaz), boya için astar gerekir.
Tanım ve üretim soruları
Galvaniz sac nasıl üretilir?
Soğuk haddelenmiş rulo sürekli hatta temizlenir, tavlanır, 450–460 °C çinko banyosuna daldırılır; hava bıçakları kaplama gramajını ayarlar (Z100–Z275). Sonra skin-pass, pasivasyon ve yağlama. Bu "sürekli sıcak daldırma" (Sendzimir) yöntemidir; kalın parçalarda uygulanan "sıcak daldırma galvaniz" ve ince dekoratif "elektro galvaniz" ayrı yöntemlerdir.
Çinko çeliği nasıl korur?
İki yolla: bariyer (nem ve oksijeni keser) ve katodik koruma (çizik yerinde çinko çelik yerine korozyona girer, 2 mm'ye kadar açık kenarı korur). Çinko yılda 0,5–2 µm tükenir; bittiğinde çelik paslanmaya başlar.
Galvaniz sac ile galvanizli sac aynı şey mi?
Evet; "galvanizli sac", "çinko kaplı sac", "sendzimir sac" aynı ürünü anlatır. Sıcak daldırma galvaniz (parça galvanizi) ise imalat sonrası uygulanan kalın kaplamadır.
Spangle (çiçek deseni) nedir?
Çinkonun katılaşırken oluşturduğu kristal desen. Normal spangle görünür desen, minimum spangle düz mat yüzeydir; boyanacak sacda minimum spangle istenir.
Galvaniz sac boyanır mı, kaynak yapılır mı?
Boyanır: yağ alma + galvaniz astarı şart, aksi hâlde boya dökülür. Kaynak yapılır: MIG/punta, havalandırmalı; dikiş soğuk galvanizle onarılır.